5 zasad, dzięki którym winyle w plastikowych koszulkach przetrwają lat…

Antystatyczny pędzel z włosiem z włókna przechowywanie w małym mieszkaniuęglowego lub mieszanki nylonu z węglem to podstawowe narzędzie przy winylach. Jego zadanie jest podwójne: mechanicznie usuwa kurz z rowka, a jednocześnie odprowadza ładunek elektrostatyczny, który przyciąga drobinki na powierzchnię. Na płytach z płytkimi rowkami, czyli w większości tłoczeń z lat 70. i 80., taki pędzel radzi sobie dobrze. Problem zaczyna się, gdy rowek jest głęboki — a więc przy grubszych tłoczeniach, na przykład wczesnych monofonicznych wydaniach, płytach 78 obrotów albo niektórych tłoczeniach 180 g. Wtedy samo przejechanie pędzlem po powierzchni to za mało.

Najczęstszy błąd polega na czyszczeniu płyty suchą szczotką antystatyczną, gdy ta jest już na talerzu i wiruje. Szczotka węglowa odprowadza ładunek tylko wtedy, gdy dotyka uziemienia. Trzymana w powietrzu nic nie rozładuje — jedynie przesunie kurz z miejsca na miejsce. Druga pułapka to nakładanie płynu antystatycznego bezpośrednio na igłę lub na płytę w trakcie odtwarzania. Płyn rozprowadza się nierówno, zostawia osad i potrafi skleić drobiny, które później wbijają się w rowek. Trzecia typowa wpadka: trzymanie płyt w plastikowych koszulkach bez podszewki. Tarcie folii o winyl generuje ładunek szybciej, niż jakakolwiek szczotka zdąży go usunąć.

Płyty stawiaj pionowo, jak książki na półce, i nie dopchaj ich tak, by jedna napierała na drugą. Zbyt ciasno upchane winyle w koszulkach wyginają się i z czasem łapią trwałe skrzywienie. Zostaw kilka centymetrów luzu na całej szerokości rzędu. Jeśli półka jest głęboka, wysuń płyty do przodu — wtedy łatwiej je wyjąć bez szarpania koszulki. Nie układaj ich poziomo jedno na drugim, bo ciężar górnych egzemplarzy odkształca dolne.

Po umyciu rowków spłucz płytę destylowaną wodą, ale trzymaj ją pod kątem tak, by strumień spływał po powierzchni i omijał etykietę. Susz na pionowej suszarce z miękkimi bolcami albo na czystej bawełnianej ściereczce, ustawiając płytę pionowo. Nigdy nie kładź jej na płasko na ręczniku papierowym — mokry papier etykiety przyklei się do podłoża i rozwarstwi przy podnoszeniu. Nie używaj suszarki, grzejnika ani słońca: wysoka temperatura mięknie lakier i rozpuszcza klej pod etykietą.

Kluczowe jest zrozumienie, co decyduje o wartości konkretnej płyty. Liczy się nie tylko wykonawca i tytuł, ale przede wszystkim wydanie: kraj tłoczenia, rok, numer katalogowy, matryce w wytłoczeniu oraz stan okładki i samego krążka. Dwie identyczne z wyglądu płyty mogą różnić się ceną wielokrotnie, bo jedna pochodzi z pierwszego tłoczenia, a druga z późniejszego dodruku. Dlatego przed zakupem trzeba sprawdzić numer matrycy i porównać go z bazami dyskografii. Bez tego kupuje się kota w worku.

Płyta winylowa to rowek o szerokości kilku setnych milimetra, w którym osiadł kurz, tłuszcz z palców i pył z papierowej koperty. Każde przetarcie na sucho wciska te zanieczyszczenia głębiej i powoduje trzaski, których potem nie da się usunąć. Zanim sięgniesz po jakikolwiek preparat, ustal, czy płyta wymaga tylko odkurzenia, czy pełnego mycia na mokro. Od tego zależy, czy ryzykujesz stracenie kilku godzin, czy całego wydania.

Najbezpieczniejszy sposób to mycie ręczne na płaskiej powierzchni. Kładziesz płytę na czystej, miękkiej tkaninie, zwilżasz szczoteczkę roztworem i prowadzisz ją po okręgu w obie strony, kilkanaście ruchów na każdą stronę. Nie chodzi o szorowanie, ale o dotarcie do dna rowka. Etykietę omijasz — papier nasiąka i odchodzi. Po myciu spłukujesz płytę czystą wodą destylowaną, przechylając ją tak, by woda spływała na zewnątrz, a nie pod etykietę. Potem odstawiasz do wyschnięcia na pionowo ustawionej suszarce lub na czystej mikrofibrze. Nie wycierasz na siłę.

Wilgoć i ciepło niszczą szybciej niż kurz Najczęstszy błąd to trzymanie winyli w plastikowych koszulkach w miejscu, gdzie jest wilgotno — w piwnicy, przy ścianie zewnętrznej albo w szafie stojącej blisko łazienki. Folia utrudnia parowanie, więc wilgoć zostaje w środku i po kilku miesiącach pojawia się na okładce nalot, a płyta łapie odcisk pleśni. Trzymaj je w suchym pomieszczeniu, z dala od kaloryfera i bezpośredniego słońca. Jeśli w pokoju jest duszno, przewietrz go krótko, ale intensywnie, zamiast uchylać okno na cały dzień. Nie ustawiaj płyt przy oknie, bo promienie UV odbarwiają okładki nawet przez plastik.

Po umyciu płyta traci trzaski natychmiast, ale pełny efekt słychać po kilku odtworzeniach — igła zbiera resztki z rowka. Jeśli po dwóch myciach dźwięk się nie poprawia, problemem jest zużycie mechaniczne, nie brud. Wtedy żadna metoda nie pomoże. Nowe płyty myj przed pierwszym odtworzeniem: fabryczne pozostałości smaru z matrycy są częstą przyczyną szumów. I przechowuj je w nowych, czystych kopertach — stara papierowa koperta to źródło pyłu, który wraca po każdym wyjęciu.